← Wróć do bloga

AI Act

AI Act a mała firma: czego naprawdę musisz się bać (a czego nie)

19 października 20267 min czytaniaAutor: Norbert Jurkiewicz, JaworTeam
Właścicielka małej firmy przy laptopie z wykresami, obok paczki gotowe do wysyłki

Zdjęcie: Kampus Production / Pexels

„Kary do 35 milionów euro”, „nowe prawo AI uderza w firmy”, „sprawdź, zanim będzie za późno”. Jeśli prowadzisz małą firmę i korzystasz z czatu AI, takiego jak ChatGPT, Gemini czy Copilot, z asystenta na stronie albo z generatora grafik, takie nagłówki mogły Cię zaniepokoić.

Dobra wiadomość jest taka, że te kwoty nie są pisane z myślą o Tobie. AI Act to rozporządzenie zbudowane wokół ryzyka. Najwięcej obowiązków mają firmy, które tworzą systemy AI decydujące o ludziach. Kto po prostu używa narzędzi AI w codziennej pracy, ma ich niewiele. Poniżej opisujemy, co z tej listy realnie dotyczy małej firmy, a co możesz spokojnie odłożyć.

Skąd się biorą kary po 35 milionów euro

AI Act ma trzy główne progi kar:

  • do 35 mln euro lub 7% rocznego obrotu za zakazane praktyki, takie jak manipulowanie ludźmi, wykorzystywanie ich słabości czy ocena obywateli w stylu „social scoring”. Te zakazy obowiązują od 2 lutego 2025.
  • do 15 mln euro lub 3% obrotu za naruszenie większości pozostałych obowiązków, w tym obowiązków przejrzystości (o nich niżej).
  • do 7,5 mln euro lub 1% obrotu za podanie organom nieprawdziwych informacji.

To są górne granice. Dla małych i średnich firm przepis każe brać niższą z dwóch kwot: albo kwotę w euro, albo procent obrotu. Kara musi też być proporcjonalna do skali naruszenia i wielkości firmy. Nikt nie wyceni lokalnego zakładu fryzjerskiego tak jak międzynarodowego dostawcy systemów AI.

Nie znaczy to, że przepisy są martwe. W Polsce od 28 października 2026 Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI) może przyjmować skargi i nakładać kary. Warto więc wiedzieć, które obowiązki są Twoje.

Najpierw ustal, kim jesteś: dostawcą czy użytkownikiem

AI Act rozróżnia dwie role:

  • Dostawca to ten, kto tworzy system AI albo zleca jego stworzenie i udostępnia go pod własną nazwą. Na nim spoczywa większość obowiązków.
  • Podmiot stosujący to firma, która korzysta z systemu AI w swojej działalności. Tak jest, gdy piszesz maile z pomocą czatu AI, masz na stronie czat z asystentem AI z gotowej usługi albo generujesz grafiki do postów.

Zdecydowana większość małych firm jest podmiotem stosującym. Wyjątek to sytuacja, w której zlecasz zbudowanie własnego narzędzia AI i udostępniasz je klientom pod swoją marką. Wtedy możesz sam stać się dostawcą. Szerzej piszemy o tym na przykładzie chatbota na stronie.

Co realnie dotyczy zwykłej małej firmy

1. Podstawowa wiedza o AI w zespole

Art. 4 AI Act mówi o kompetencjach w zakresie AI. Po zmianach z lipca 2026 (tzw. Digital Omnibus) firma ma podejmować działania wspierające rozwój takiej wiedzy u osób, które pracują z AI. Nie musi gwarantować żadnego konkretnego poziomu. Nie ma tu certyfikatów, egzaminów ani obowiązkowych płatnych szkoleń.

W małej firmie wystarczy rozsądne minimum:

  • krótka wewnętrzna zasada: z jakich narzędzi AI korzystamy i do czego,
  • czego nie wklejamy do czatu AI: danych osobowych klientów, haseł, poufnych umów (tu i tak obowiązuje RODO),
  • jedna zasada nadrzędna: odpowiedź AI sprawdza człowiek, zanim trafi do klienta.

Dobrze jest to zapisać, nawet w jednym mailu do zespołu. Jeśli ktoś kiedyś zapyta, co zrobiłeś w tej sprawie, będzie co pokazać.

2. Przejrzystość wobec klientów

Od 2 sierpnia 2026 obowiązuje art. 50, czyli obowiązki przejrzystości. Dla małej firmy liczą się trzy sytuacje:

  • Chatbot lub voicebot. Klient ma wiedzieć, że rozmawia z maszyną. Kto odpowiada za ten komunikat, opisujemy we wpisie o chatbotach. W praktyce to zwykle poprawka jednego pola tekstowego.
  • Realistyczne obrazy, nagrania i wideo wygenerowane przez AI, które mogą uchodzić za prawdziwe (tzw. deepfake), na przykład „zdjęcie” zadowolonego klienta, którego nie ma. Takie treści trzeba oznaczyć. Stylizowana ilustracja do posta zwykle tego problemu nie stwarza.
  • Teksty pisane z pomocą AI. W większości przypadków nie trzeba ich oznaczać. Kiedy jest inaczej, wyjaśniamy we wpisie o oznaczaniu treści AI.

3. Zakazane praktyki, które warto znać

Mała firma raczej nie zbuduje systemu do manipulowania ludźmi. Jest jednak jeden zakaz, na który można trafić nieświadomie: rozpoznawanie emocji pracowników w miejscu pracy. Narzędzie, które ocenia nastrój konsultanta po głosie albo „zaangażowanie” pracownika z kamery, jest co do zasady zakazane. Wyjątki dotyczą tylko celów medycznych i bezpieczeństwa. Jeśli ktoś proponuje Ci taki „moduł analizy emocji”, zadaj pytania, zanim go kupisz.

Nie wiesz, co z tego dotyczy Twojej firmy? Napisz do nas →

Kiedy mała firma może trafić do kategorii „wysokiego ryzyka”

Tu są najcięższe obowiązki: dokumentacja, zarządzanie ryzykiem, nadzór człowieka. Dotyczą one jednak konkretnych zastosowań wymienionych w przepisach. Dla małej firmy najbardziej realne są dwa:

  • rekrutacja i zarządzanie pracownikami, czyli narzędzie AI, które samo przesiewa CV, ocenia kandydatów albo wpływa na awanse i zwolnienia,
  • ocena zdolności kredytowej osób fizycznych, na przykład przy sprzedaży na raty we własnym zakresie.

Po zmianach z lipca 2026 obowiązki dla tych systemów zaczną obowiązywać 2 grudnia 2027. Większość z nich spoczywa na dostawcy narzędzia, ale firma, która go używa, też będzie miała swoje zadania, między innymi nadzór człowieka nad decyzjami i poinformowanie pracowników. Jeśli rozważasz takie narzędzie, to dobry moment, żeby zapytać dostawcę, jak się do tego przygotowuje.

Dla porównania: program kadrowy, który liczy urlopy, albo czat AI, w którym piszesz treść ogłoszenia o pracę, to nie jest system wysokiego ryzyka. Wysokie ryzyko zaczyna się tam, gdzie AI ocenia ludzi albo o nich decyduje.

Czego nie musisz się bać

Jeśli Twoja firma korzysta z AI tak jak większość małych firm, AI Act nie wymaga od Ciebie:

  • rejestrowania się gdziekolwiek ani zgłaszania, że używasz narzędzi AI,
  • certyfikatów, audytów ani zatrudniania „specjalisty ds. AI”,
  • oznaczania każdego maila, opisu produktu czy posta, przy którym pomagało AI,
  • budowania systemu zarządzania ryzykiem, jak u dużych dostawców.
Sytuacja w małej firmieCo z AI Act
Piszesz maile i oferty z pomocą czatu AIWłaściwie nic, poza podstawową wiedzą w zespole (art. 4)
Opisy produktów i wpisy blogowe z pomocą AIZwykle bez oznaczania, wystarczy realny przegląd przez człowieka
Chatbot z asystentem AI na stronieWyraźny komunikat „rozmawiasz z AI” od pierwszej wiadomości
Realistyczne zdjęcie lub wideo z AI, które udaje prawdziweOznaczenie, że treść jest wygenerowana
Narzędzie AI do selekcji CVWysokie ryzyko, obowiązki od 2 grudnia 2027
Analiza emocji pracowników z kamery lub głosuZakazane

Trzy pytania, które pomogą Ci ocenić swoją firmę

  1. Czy AI rozmawia z Twoimi klientami albo tworzy realistyczne obrazy lub nagrania? Jeśli tak, sprawdź obowiązki przejrzystości: komunikat w czacie i oznaczenie takich treści.
  2. Czy AI ocenia ludzi albo o nich decyduje, na przykład kandydatów do pracy, pracowników czy klientów przy kredycie? Jeśli tak, to obszar wysokiego ryzyka. Tutaj warto porozmawiać z prawnikiem.
  3. Czy zleciłeś zbudowanie własnego narzędzia AI i udostępniasz je pod swoją nazwą? Jeśli tak, możesz być dostawcą, a wtedy obowiązków jest więcej.

Jeśli na wszystkie trzy odpowiadasz „nie”, Twoja lista zadań jest krótka: zadbaj o podstawową wiedzę o AI w zespole i zasady korzystania z narzędzi. To wszystko.

Ważne zastrzeżenie na koniec

Jesteśmy inżynierami IT, nie kancelarią prawną. To nie jest porada prawna, tylko orientacyjna mapa tematu, oparta na tekście AI Act, zmianach z lipca 2026 i polskiej ustawie o systemach sztucznej inteligencji. Przepisy i wytyczne wciąż się doprecyzowują, a orzecznictwa jeszcze nie ma. Przy niestandardowych zastosowaniach AI, zwłaszcza tych dotyczących pracowników i klientów, ostateczną ocenę warto zweryfikować z prawnikiem.

Chcesz, żebyśmy sprawdzili techniczną stronę: co widzi klient w Twoim czacie, jakie narzędzia AI działają na Twojej stronie i czy coś wymaga poprawki? Robimy to w ramach stałego utrzymania strony.

Napisz do nas